Sıkça Sorulan Sorular

Yeni Coronavirus nedir?

Yeni Coronavirus ilk defa 29 Aralık 2019’da, Çin’in Wuhan şehrindeki deniz ürünleri ve canlı hayvan satan bir markette çalışan 4 kişide ve aynı günlerde bu marketi ziyaret eden çok sayıda kişide akciğer infeksiyonu (pnömoni) bulgularının tespit edildiğinin açıklanmasıyla gündeme gelmiştir. Hastalardan alınan örneklerin incelenmesi sonucunda 7 Ocak’ta, hastalığa neden olan virusun SARS (2002) ve MERS (2012) gibi Coronavirus ailesinden olduğu anlaşılmış ve virusa Yeni Coronavirus 2019 (2019-nCoV) adı verilmiştir. Coronaviruslar insanlar arasında hastalık yapabilen, bazı hayvan türlerinde (kedi, deve, yarasa) tespit edilebilen geniş bir virus ailesidir. Hayvanlar arasında dolaşan Coronaviruslar zaman içinde değişim göstererek insana bulaşma yeteneği kazanabilirler ve böylelikle insan olguları görülmeye başlar. Ancak bu virusların insanlar açısından tehdit oluşturması, insandan insana bulaşma yeteneği kazanmalarından sonra söz konusu olur. 2019-nCoV, Wuhan şehrinde canlı hayvan marketini ziyaret edenlerde ortaya çıkmış, insandan insana bulaşma yeteneği de kazanmış olan bir virustur.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Belirtileri nelerdir?

Hastalık, 2-14 gün süren bir kuluçka süresinden sonra birden başlayan yüksek ateş (39 derece), öksürük ve nefes darlığı ile karakterlidir. Bazı hastalarda boğaz ağrısı ve burun akıntısının da olduğu görülmüştür. Hastalık genellikle orta-ağır bir klinik seyir göstermektedir. Ağır hastalanan ve ölen kişilerin büyük kısmı ileri yaştaki (>65y), altta yatan hastalıkları (akciğer hastalıkları, organ yetmezlikleri, kanser, diyabet, bağışıklık baskılayan hastalıklar) olan kişilerden oluşmaktadır. Genç sağlıklı erişkinlerde hastalık nispeten hafif seyretmektedir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Nasıl bulaşır?

Yeni Coronavirusun, diğer Coronaviruslar gibi solunum salgıları ile bulaştığı düşünülmektedir. Hasta kişilerden öksürük, hapşırık, gülme, konuşma sırasında çevreye saçılan virus içeren solunum salgısı damlacıkları, sağlam kişilerin mukozalarına temas ederek bu kişilerin hastalanmasına neden olur. Hastalığın bu şekilde insandan insana bulaşması için yakın temas (1 metreden yakın) gereklidir. Bugüne kadar 16 sağlık çalışanının hastalarla temas sonucunda hastalandığı, hayvan marketini hiç ziyaret etmeyen kişilerde de hastalık geliştiği gösterilmiştir. Bu bulgular 2019-nCoV’nin insandan insana bulaşabildiğinin göstergesidir. Ancak halen bulaştırıcılığın ne ölçüde olduğu bilinmemektedir. Salgının nasıl seyredeceğini belirleyen en önemli faktör virusun insandan insana ne kadar kolay bulaşabildiği ve gerekli önlemlerin ne kadar başarıyla alınacağıdır. Bugünkü bilgiler ışığında 2019-nCoV’nin gıdalarla (et, süt, yumurta vb) bulaşmadığı söylenebilir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Tedavisi mümkün mü?

Bugün için Coronaviruslara etkili olduğu gösterilmiş ilaç yoktur. Bu nedenle hastalara şikayetlerini azaltacak ve varsa bozulan organ fonksiyonlarını destekleyecek tedaviler verilmektedir. Ülkemizde son 14 gün içinde Çin’e bizzat seyahat etmiş olan veya seyahat etmiş biriyle yakın teması olan kişiler, ateş, öksürük, solunum sıkıntısı gibi belirtileri olursa mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdırlar.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Evde beslenen hayvanlardan bulaşır mı?

Hâlihazırda, evlerde beslenen köpek ve kedi gibi hayvanların yeni koronavirüsü kapabileceklerine ilişkin bir kanıt bulunmamaktadır. Ancak, bu hayvanlarla temasın ardından ellerinizi sabun ve suyla yıkamanız her durumda yerinde bir hareket olacaktır. Bu sizi, ev hayvanlarından insanlara geçebilen, örneğin E.coli ve salmonella gibi çeşitli bakterilere karşı koruyacaktır.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Çin'den gelen bir paketten bulaşır mı?

Hayır, bulaşmaz. Çin'den gönderilen paketleri alan kişiler yeni ortaya çıkan koronavirüsü kapma gibi bir risk altında değillerdir. Daha önceki analizlerden biliyoruz ki koronavirüsler mektup ya da paket gibi nesneler üzerinde uzun süre canlı kalamamaktadır.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Sadece yaşlılara mı bulaşıyor?

Hayır. Her yaştan insan bu virüsü kapabilir. Bununla birlikte yaşlı insanların ve daha önceden kimi sağlık sorunları olanların (örneğin astım, şeker, kalp hastalıkları gibi) bu virüs yüzünden ağır biçimde hastalanma olasılıkları daha fazladır. Dünya Sağlık Örgütü her yaştan insanlara kendilerini virüse karşı koruyacak adımları atmaları, örneğin hijyene, özellikle solunum hijyenine dikkat etmeleri tavsiyesinde bulunmaktadır.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Antibiyotikler tedavide etkili olur mu?

Hayır. Antibiyotikler virüslere karşı işe yaramaz, sadece bakterilere karşı işe yarar. Yeni koronavirüs bir virüstür ve bu nedenle antibiyotikler önleme ya da tedavi amacıyla kullanılmamalıdır. Bununla birlikte, koronavirüs nedeniyle hastaneye yatmışsanız bakteriyel yan enfeksiyon mümkün olduğundan antibiyotik alabilirsiniz.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Pnömoni aşıları koronavirüse karşı korur mu?

Hayır. Örneğin pnömokokal aşı ve B tipi grip aşısı (Hib) gibi pnömoni aşıları yeni koronavirüse karşı koruma sağlamaz. Virüs o kadar yeni ve farklıdır ki kendi özel aşısının geliştirilmesi gerekmektedir. Araştırmacılar 2019-nCoV aşısı geliştirmeye çalışmaktadır ve WHO bu çalışmaları desteklemektedir. Az önce sözü edilen aşılar 2019-nCoV'a karşı etkili olmasa bile, solunum yolu hastalıklarına karşı aşılanmanız sağlığınız açısından kuvvetle tavsiye edilir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Susam yağı koronavirüse karşı etkili midir?

Hayır. Susam yağı yeni koronavirüsü öldürmez. Yüzeylerdeki 2019-nCov'u öldürebilecek kimi kimyasal dezenfektanlar vardır. Bunların arasında ağartıcı/klor temelli dezenfektanlar, eter eriyikleri, %75 etanol, perasetik asit ve kloroform yer alır. Ancak, bunları cildinize ya da burnunuzun altına sürdüğünüzde bunun virüs üzerinde pek az etkisi olacak ya da hiç olmayacaktır. Dahası, bu tür kimyasalları cildinize uygulamanız tehlikeli bile olabilir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Tuzlu su enfeksiyonu önlemede yardımcı olur mu?

Burnun düzenli olarak tuzla silinmesinin insanları yeni koronavirüs enfeksiyonundan koruduğuna ilişkin herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Bununla birlikte, burnun düzenli olarak tuzla silinmesinin nezleyi daha çabuk geçirdiğine ilişkin sınırlı da olsa kimi kanıtlar vardır. Ancak, gene de belirtmek gerekir ki burnun düzenli olarak silinmesinin solunum yolu enfeksiyonlarını önlediği kanıtlanmamıştır.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Isıl tarayıcılar koronavirüs teşhisinde etkili mi?

Isıl tarayıcılar, yeni koronavirüs enfeksiyonu nedeniyle ateşi çıkan (vücut ısısının normalin üzerinde olması) kişilerin durumunun tespitinde etkilidir. Ne var ki bunlar, enfeksiyonu kapmış, ancak henüz hastalanıp ateşi çıkmamış kişileri tespit edemezler. Çünkü enfekte olmuş kişilerin bu nedenle hastalanıp ateşlerinin çıkması 2 ile 10 gün arasında gerçekleşmektedir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Ağız gargaraları koronavirüs enfeksiyonundan koruyabilir mi?

Ağız gargaralarının yeni virüse karşı koruma sağladığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Kimi gargara sıvıları ağız salyasında bulunan belirli mikropları birkaç dakikalığına yok edebilir. Ancak bu söylenen, gargaranın sizi 2019-nCov enfeksiyonundan koruyacağı anlamına gelmez.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Sarımsak koronavirüs'e karşı korur mu?

Sarımsak, anti mikrobik özellikler taşıyabilecek sağlıklı bir besindir. Ancak, en son salgından hareketle, sarımsak yemenin insanları yeni koronavirüsten koruduğuna ilişkin herhangi bir kanıt bulunmamaktadır.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Fişek dumanı koronavirüs'e karşı koruma sağlar mı?

Hayır. Bunlardan çıkan gaz ve dumanın solunması tehlikeli olduğu gibi yeni koronavirüsü de öldürmez. Donanma fişeği ve maytap gibi şeylerden gelen dumanda kimi insanların alerjisi bulunan hafif zehirleyici sülfür dioksit vardır. Göz, burun boğaz ve akciğerlerde iritasyona yol açabilen bu madde ayrıca astım nöbetini de tetikleyebilir. Dahası, yanan maddelere dumanını soluyacak kadar yaklaşmanız yanma riskini de beraberinde getirir.

Kaynak: TTBKalıcı Link

Hastalığa yakalanmamak için öneriler nelerdir?

Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler Yeni Coronavirüs (2019-nCoV) için de geçerlidir. Bunlar; El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir. Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir. Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı). Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık yıkanmalıdır. Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile örtülmesi, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içinin kullanılması, solunum hijyen önerilerine dikkat edilmesi, mümkünse kalabalık yerlere girilmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve yüzün kapatması, mümkünse tıbbi maske kullanması önerilmektedir.

Kaynak: T.C. Sağlık BakanlığıKalıcı Link